Türk edebiyatının cesur kadını Leyla Erbil, 19 Temmuz 2013 yılında aramızdan ayrılırken Tuhaf Bir Kadın, Cüce, Gecede, Tuhaf Bir Erkek, Hallaç,Mektup Aşkları ondan fazla eser bıraktı. Öykü ve romanlarını kendine has bir üslupla yazan ve “Leyla’nın İşaretleri” olarak kendi imla kurallarını oluşturan yazar, 2002 yılında ise üyesi olduğu PEN Yazarlar Derneği tarafından Nobel Edebiyat Ödülü’ne aday gösterilmişti. Leyla Erbil’i ölümünün 10. yılında anmak ve “mümkün olduğunca” anlamak için, kitaplarından bazı alıntılar derledik.
GECEDE
Başkalarına benzemezmiş o!. Ne olurdu yani benzesen ne olurdu!..
Allah kahretsin seni, seni sevdiğimi bile doğru düzgün söyletmedin bana…
Çocukluğumun üşütücü çürükleri yüzünden şiir yazarım.
Yalnız bilmeni isterim: her vakit gittiğim gibi dönmüşümdür sana.
Vapurlar için kaptanlar mı önemlidir, kaptan için vapurlar mı?
İnsanlar! İnsanlar! Karınca sürüleri, kum taneleri denli gelip göçen insanlar!
TUHAF BİR KADIN
”Ben insanlarda sevgili olmak için değil de arkadaşlık etmek için bile mertlik ararım…”
‘Bu kapıları bana Atatürk açtı softa herif anladın mı, Atatürk açtı bu kapıları bana, sen kim oluyorsun da yeniden o karanlık deliklere tıkmağa kalkıyorsun Türk kadınını ha?
Benden başka kimsesi yok biliyorum, sevecek, yazacak.
İnsan için çarpışırım, bir ömür yitiririm, yanlış ya da doğru çıkar sonucu, onları sevilecek hale sokabilmeye adarım kendimi, ama onları sevdiğim için böyle yapıyorum demeye utanırım gene de, anlıyor musun beni?
CÜCE
Her şeyin geçici olduğunu düşünmek en güzel iyimserlik benim için. Kala kala insanda güzelliğin anısı kalır.
Kimse kimsenin değerini bilemez,başkası neden uğraşacakmış seninle?Değerini,sen kendin biçeceksin kendine;kafalarına sokana dek.
Sen hiçbir yere ait değilsin, aitsiz kimliksin sen, “Aitsiz Kimlik!”
Kamaştı gözlerim; hiçbir şey göremiyorum, dur artık! Ayna gibi parıldıyor orası! Dön, geri dön, dön geri!.. Göremez oldum seni!.. Söz vermeler / yeminler / öpüşlerimiz…
LEYLA ERBİL KİMDİR?
Leyla Erbil, 12 Ocak 1931 yılında İstanbul doğmuş ve 19 Temmuz 2013 yılında hayata veda etmiş, feminist edebiyatın köşe taşlarından biridir. Yakın dostu Ahmet Arif’in aşkına karşılık vermese de ona aşk mektupları yazmasına izin verecek kadar yüce gönüllü bir insan olan Leyla Erbil, edebiyatımızın cesur kadını olarak anılmanın yanı sıra Tezer Özlü’nün can dostu, Ahmed Arif’in Leyli’si olarak da anılmaktadır. ,
Orta sınıf ailenin üç kız kardeşten ortancası olarak dünyaya gelen, İstanbul Üniversitesi’nde İngiliz Edebiyatı bölümünde eğitim görürken, son sınıfta ayrılan Erbil, yazarlığa hikâyeyle başladı. İlk yayınlanan hikâyesi Uğraşsız’dır; (Seçilmiş Hikayeler Dergisi, 1956 Ankara) Giderek Dost, Yeni Ufuklar, Yeditepe, Ataç, Papirus, Yelken vb Edebiyat Dergilerinde yazı ve hikâyeleri göründü. Erbil, kendinden önce yerleşmiş olan yazın akımlarına bağlı kalmadı; roman, hikâye ve düz yazı metinlerinde ortodoks Marxçıların karşısında yer almasıyla tanındı. Psikanalizin özgürleştirici yöntemlerinden yararlanarak, dinin, ailenin, okulun, toplumsalın ürettiği tabularla dolu ideolojilere karşı 1956’da başlayan mücadelesini dilin oturmuş kelime hazinesi ve söz dizimi kurallarını değiştirme çabasıyla sürdürdü. Yeni bir biçim ve biçem geliştirdi. Başlıca düşünce kaynakları Marx ve Freud olarak belirtildi.
1970 Türkiye Sanatçılar Birliği, 1974 Türkiye Yazarlar Sendikası kurucularından olan Leyla Erbil, PEN Yazarlar Derneği üyesiydi. 1961’lerde Türkiye İşçi Partisi üyesi olan Erbil, Türkiye İşçi Partisi’in Sanat ve Kültür Bürosu’nda görev almıştı. 1979’da çağrılı olarak gittiği ABD’de kendisine, Iowa Üniversitesi Onur üyeliği verilmiştir. Edebiyat Ödüllerine katılmayan Erbil, 2000- 2001 yılı Ankara Edebiyatçılar Derneği Onur Ödüllerini kabul etmiştir. 2002 yılında ise, PEN Yazarlar Derneği tarafından Nobel Edebiyat Ödülü’ne ülkemizden ilk kadın yazar adayı olarak gösterilirken “Türk dili ve edebiyata egemenliği, aynı zamanda insana, hayata ve dünyaya karşı sorumlu aydın tavrı”na vurgu yapılmıştır. 19 Temmuz 2013’te vefat eden Leyla Erbil, Zincirlikuyu Mezarlığı’nda yatmaktadır.
ESERLERİ
Öykü
Hallaç (1961)
Gecede (1968)
Eski Sevgili (1977)
Roman
- Tuhaf Bir Kadın (1971)
- Karanlığın Günü (1985)
- Mektup Aşkları (1988)
- Cüce (2001)
- Üç Başlı Ejderha (2005)
- Kalan (2011)
- Tuhaf Bir Erkek (2013)
Diğer eserleri
Tezer Özlü’den Leylâ Erbil’e Mektuplar (1995)
Düşler Öyküler (1997)
Zihin Kuşları (1998)
Derleyen: H. Nilgün Karataş
