Kanki: Neyin gerçek olduğuna kim karar veriyor?

Kanki ödüllü yazar Pieter Koolwijk’in yeni kitabı. Can Yayınları’dan yayımlanan kitap, bir çocuk ve hayali arkadaşını anlatıyor. Konu basit gibi görünüyor ancak bu kitap zor konuların çocuklara nasıl anlatılabileceğini çok iyi gösteriyor. Kitabı tek kelimeyle özetlemek gerekirse akla gelen soru şu: Neyin gerçek olduğuna kim karar veriyor?

BETÜL ÇAKIROĞLU

Pire ve Diken kitabı ile tanıştığım ödüllü yazar Pieter Koolwijk’in yeni kitabı Kanki, Can Yayınları’ndan Nisan 2024 tarihinde çıktı. Yazarın özgeçmişinde Roald Dahl’ı çok sevdiği kısmını okumasanız da aynı şekerli kokuyu “Pire” ve “Diken” kitabında net alabilirsiniz. Okumadıysanız çok güzel bir kitaptır. Devam kitabı “Geveze Sinekler” de öyle. Ama yeni çıktı diye önceliğimiz Kanki. 
Can Yayınları tarafından 2024 yılında basılan kitabı okurken kendi yazma alışkanlıklarımı sorguladım. Bu ayrı bir konu olsun. 

Neyin gerçek olduğuna kim karar veriyor?

Kitabı özetle deseniz ben de tek bu cümleyi söyleyebilirdim. 

Bazen yetişkinler olarak her şeyi bildiğimizi sanıyoruz. Ama bu kitap hiçbir şey bilmediğimizi çarpıcı sonuyla bize söylüyor. Hayallerin bir sebebi vardır. 

Kitabı okurken sürekli böyle bir kurgunun bizim sistemimizde bir yerde ezilip parçalanacağı düşüncesi kafamdan gitmedi. Sistem derken etraftan önce kendi oto sansürümüz bunu bize yazdırmayabilirdi diye düşündüm.

Konu çok kısaca; Çocuğun bir hayali arkadaşı var. Çok eğleniyorlar. Annesi babası durumu çözemiyor ve çocuğu akıl hastanesine yatırıyorlar. Konu bu ama anlatıcı sesi birinci tekil şahıs. Yani bize bu durumu çocuk anlatıyor. Kitaptaki çatışma hayal gücü ve gerçeklik arasında. 

Zor konular nasıl anlatılır? Bu kitapta acayip bir durum var; bir aile çocuğunu akıl hastanesine yatırıyor. Çok korkunç asla çocuklara uygun değilmiş gibi değil mi?

İyi bir anlatıcı her şeyi anlatabilir. Bu kitap bunun güzel bir örneği. 

Kahramanımız Ties hayali arkadaşı Kanki ile Trol avına çıkıyor. Hikâye böyle başlıyor. Kanki başı sıkışınca hep “Operasyon iptal,”diye bağırıyor. Kitaba uygun hayal gücünün sınır tanımadığı çizimlerle süslenmiş 275 sayfalık bir macera. 

Sonu o kadar acayip ki. Anlatsam olmaz. Anlatmasam içimde kalacak. Okuyanlarla ayrıca konuşalım. 

Gerçek inanmak istediğimizdir.

Kanki kitabını okuduktan sonra bir film platformunda rastladığım “Hayali” isimli animasyonu da seyrettim. Bazen evren tema üzerinden çalışıyor olabilir mi, diye düşünmeden edemiyorum. Bu hayali arkadaş mevzusunu düşünürken bir de film izledim.

Yeri gelmişken söylemek isterim. Benim küçükken hayali arkadaşım yoktu. Kızımın da yoktu. Ama ablamın vardı. Adı Ayşe’ydi. Masanın altına girer çay partisi yapar beni almazlardı. Ben de inadına benim de var işte hayali arkadaşım, diye tutturmuş bir şey uydurmuştum. Ama hayali arkadaşım gerçekten hayaliydi. 

Filme geri dönecek olursak Studio Ponoc tarafından canlandırılan 2023 yapımı bir Japon animasyon fantastik filmi. Amanda ve hayali arkadaşı Rudger. 

Hiç görülmemiş bir kuş, hiç görülmemiş bir çiçek, hiç görülmemiş bir esinti, hiç görülmemiş bir gece. Filmin açılış cümleleri. Kitapla benzerliği sadece hayali arkadaş olayı. Onun dışında iki kurguda çok farklı. Filmde kötülüğü ve amacını gösteren bir kötü ile iki dostun net mücadelesi var. Film boyunca onlara başka arkadaşlarda eşlik ediyor.

Hayalilerin yaşadığı bir yer. Bir gözü mavi bir gözü kırmızı kedinin rehberliği. Matrix’teki kırmızı hap, mavi hap sahnesini anımsatmadı değil. Bir kaybın etkileri. Arkadaşlık. Aile. Filmin yapımıcısı ve yönetimi de Studio Ghibli’den. O yüzden Miyaziki havası da net sezilen film samimi ve eğlenceli. Kötü ve iyinin mücadalesi.

Bazen doğru olup olmaması önemli değildir. Hayatta inanmak istediğine inanmaya değer. 

Filmi izledikten sonra fark ettiğim gerçek bunun bir kitabı olması oldu. Kitabın adı da Hayali. Henüz okuyamadığım kitaplardan…