A. Aylin Karataş
Türkiye’de yaşayan bizlerin -belki de Hollywood etkisiyle- en çok merak ettiğimiz ülkelerin başında ABD geliyor. Amerika, sadece turist olarak değil, çalışmak ve yaşamak amacıyla da çok tercih edilen bir ülke. Yurtdışı eğitim ve vize danışmanlığı verdiğim bir çok kişi; “Amerika’ya gitmek istiyorum” diye geliyor. Onlarca alternatife karşın bu isteği Amerika’da uzun yıllar yaşamış biri olarak çok iyi anlıyorum… Bu nedenle ben de Suare Dergi’deki ilk yazımı Amerikan edebiyatına ayırdım. Bu ilk yazı ama tek olmayacak. Amerika’da oldukça büyük bir edebiyat dünyası var. Bu yazıda sadece klasikleşen eserleri tanıyalım ama sonra farklı başlıklar altında bu ülkeye döneriz.
Bu listedeki pek çok kitaba ve kahramana eminim zaten aşinasınız. Hele de filme uyarlanmış olanları hemen bileceksiniz. Ben size hatırlatmış olayım, hem bilgilerimizi tazelemiş oluruz hem de Amerika’ya gittiğinizde edebiyatın bize sunduğu o atmosferi de soluyabilirsiniz. Ayrıca Amerikalı dostlar edindiğinizde bu genel kültür bilgiler sohbetinize renk katacak.
Bu liste, Amerikan edebiyatının önde gelen yazarlarını ve en etkili eserlerini içeriyor. Her biri kendi döneminin ve Amerika’nın önemli kültürel varlıklarından biri.
MARK TWAIN (1835 – 1910)
Tom Sawyer’ın Maceraları
Mark Twain’in en sevilen yapıtlarından biri olan Tom Sawyer’ın Maceraları Missouri Mississippi Nehri kenarında büyüyen ve Huckleberry Finn ve Joe Harper adlarında arkadaşları olan çocuğun maceraları ve bir mağarada kaybolan kahramanın korsanlarla mücadelesi anlatılır. Okuma öğrenildiği yaştan itibaren herkes için uygundur.
Huckleberry Finn’in Maceraları
Mark Twain’in en ünlü eserlerinden bir diğeri olan Huckleberry Finn’in Maceraları kölelikle özgürlük arasındaki çatışmayı konu edinir. Yazar, gaddar babasından ve kendisini zapturapt altına almaya çalışan Bayan Douglas’tan kurtulmaya çalışan Huck’ın yaz boyunca Mississippi Nehri’nde seyahat yaşadığı maceralar üzerinden çok önemli mesajlar verir. Bu eser iyi bir hiciv romanı örneğidir.
Nathaniel Hawthorne (1804 1864)
Kızıl Harf
Usta yazar Nathaniel Hawthorne’un ilk kez 1850 yılında yayımlanan ve kült bir klasik hâline gelen Kızıl Harf, on yedinci yüzyılda Amerikan kolonilerinde yaygın olan Püritanizme dair bir eleştiri diyebiliriz. Kitap, kocası uzaklardayken hamile kalan ve Pearl adlı bir çocuk doğuran püriten Hester Prynne’ın hikayesini anlatırken, toplumu da sorguluyor.
Herman Melville (1819 – 1891)
Moby-Dick (Beyaz Balina)
Herman Melville’nin en ünlü eseri olmasının yanı sıra n önemli klasiklerden biri olan Moby Dick, bizi Kaptan Ahab’la tanıştırır. Kaptan Ahab, umutsuz ve yenilgiyle sonuçlanan bir savaşın içindedir. Yıllardır güney denizlerini dehşete düşüren Moby Dick adlı beyaz balina, kaptanın hem bacağını hem de gemisini kaybetmesine neden olunca olaylar başlar. Roman, Ishmael’in ağzından bir intikam hikayesinden daha fazlasını anlatıyor.
Scott Fitzgerald (1896 – 1940)
Muhteşem Gatsby
Yukarıdaki tüm kitaplar gibi sinemaya uyarlanan ve keyifle de içlenen Muhteşem Gatsby, Scokk Fitzgerald’ın adı gibi muhteşem eseridir. Romanda olaylar, Nick Carraway adında bir anlatıcının gözünden anlatılır. Kahramanımız ise gizemli genç milyoner Jay Gatsby’dir. Gatsby’nin Daisy Buchanan’a olar saplantılı aşkı pek çok olaya neden olur. Roman merkezine aşkı alsa da psikojiden sosyolojiye çok katmanlı okumalar yapmak mümkündür.
Ernest Hemingway (1899 – 1961)
Çanlar Kimin İçin Çalıyor
Bir savaş romanı olan ve 1940 yılında yayımlanan “Çanlar Kimin İçin Çalıyor”, Ernest Hemingway’in acıyı ve aşkı harmanlandığı popüler bir eserdir. Hemingway, bir gazeteci ve yazar olarak katıldığı İspanya iç savaşında bizzat kendi gözlemlerini başka bir karakter üzerinden anlatır. Romanın kahramanı İspanyol İç Savaşı sırasında dağlarda faşistlere karşı savaşan gerilla güçleri arasında bulunan Amerikalı bir İspanyolca profesörü olan Robert Jordan’ın gözünden savaşır anlamsızlığını sorgularız.
Silahlara Veda
Ernest Hemingway’in en önemli romanlarından biri olan Silahlara Veda, savaşın ortasında iki genç insanın hem kendi sevgi dolu dünyalarında, hem de savaşın her şeyi yerle bir eden acımasız dünyasında yaşadıklarını anlatır. 1915 yılında Almanya ile İtalya arasında geçen muharebe yaralılardan sorumlu olan Teğmen Henry Tenente’nin ağzından anlatılan roman, kurgusu ve anlattığı olaylar ile bize hem savaşın anlamsızlığını sorgulatılar hem de savaşın ortasında birbirine aşık olan iki gencin duygularını…
John Steinbeck (1902 – 1968)
Fareler ve İnsanlar
Nobel Edebiyat Ödülü sahibi yazar John Steinbeck, bu eserinde toplumsal ve insani meseleleri ele alır. İmk kez 1937 yılında yayınlanan eser; birbirine zıt karakterdeki iki mevsimlik tarım işçisinin, zeki George Milton ile güçlü kuvvetli fakat saf yoldaşı Lennie Small’un öyküsünü anlatır. Çiftlikten çiftliğe dolaşarak çalışan iki yakın arkadaşın yaşadığı maceralar ve onların hayalleri üzerinden Steinbeck bu destansı romanla insanın yalnızca insanla değil, doğayla ve toplumla kurduğu ilişkilerini de anlatır.
Gazap Üzümleri
Yine dünyanın en çok satan romanlarından biri. John Steinbeck, yazar, Amerika’da 1930’lu yılların ekonomik kriz dönemlerini, insanlığın dramını etkileyici bir dille anlatırken, bir kapitalizm eleştirisi de yapar. Roman tarım arazilerinden taşındıktan sonra Oklahoma’dan Kaliforniya’da yeni bir ev bulmak için yolculuk eder Joad ailesinin hayatı ile birlikte toplumsal bir bakış açısı sunar. Yan hikayeleri ile de dönemi çok iyi yansıtan Gazap Üzümleri, içinde birçok farklı katman barındıran çok zengin bir kitap.
Harper Lee
Bülbülü Öldürmek
Harper Lee’nin tek eseri Bülbülü Öldürmek, yazarına Pulitzer Ödülü kazandırsa da ırkçılık temasın işlemesi gerekçesiyle bir dönek yasaklamıştır. Bülbül’ün vicdan, eşitlik ve adaleti simgeliği romanda, küçük bir kız olan Scout’un ağzından anlatılır. Abisi Jem ve avukat babası Atticus ile birlikte yaşamaktadır. Avukat baba, bir gün bir beyaza karşı siyah birini savunmak durumunda kalır. Tom idama mahkum olsa da Atticus müvekkilinin masumiyetine inanır. Ancak gelişmeler hiç de umduğu gibi olmaz. Küçük bir kızın gözünden yetişkin insanların hem gülünç hem de acımasız yanlarını bu romanda görebiliriz.
Devam edecek…
