ÇİĞDEM MATER, “TUHAF, SAÇMA, NEYSE…” KİTABI ÜZERİNE
Burak Soyer
Çiğdem Mater, “Tuhaf, Saçma, Neyse…” ile yerli hapishane yazınına yeni bir tanıklık eklerken, geçmişte bu işin “kitabını” yazan Gramsci, Kemal Tahir, Nâzım Hikmet, Rosa Luxemburg, Oscar Wilde gibi ustaların izinden gidiyor. Mater, hayatla kurduğu bağı koparmadan, bol bol mizahla, sadece kendisinin değil, hepimizin içinde bulunduğu, bulunabileceği an meselesi olan saçmalıkları ayan beyan ortaya döküp, “tuhaf”, “saçma” diye nitelendiriyor ve “neyse” deyip geçiyor.

“Vefa” nasıl bir semt ismiyse artık “Adalet” de aynı şekilde Türk hukuku için bir özel isimdir. Memleketin özellikle son 15 yılında yaşanan hukuksuzluklar yüzünden kaç kişi suçsuz yere hapis yattı, kaç kişi suçu kanıtlanmış olduğu halde hâlâ aramızda dolaşıyor, belli değil. Yönetmen, yapımcı ve gazeteci Çiğdem Mater, ilk sınıfa dâhil olanlardan, kamuoyunun da yakından tanıdığı bir isim. Mater, Osman Kavala’nın da yargılandığı Gezi davasında çekmediği bir film, katılmadığı bir toplantı nedeniyle, üstelik bunların hiçbirini gerçekleştirmediği kanıtlarla sabit olmasına rağmen 18 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2022 yılının Nisan ayından beri “cezasını” çekiyor.
Çiğdem Mater, mahpusluk deneyimini anlattığı ismiyle müsemma bir kitap yayımladı “içeriden”. İletişim Yayınları’ndan çıkan “Tuhaf, Saçma, Neyse…” adlı kitap, yalnızca Çiğdem Mater’in içeride yaşadığı tuhaflıkları, saçmalıkları, “neyse” deyip geçtiği olayların haricinde, her şeye rağmen umudun kararlılığıyla bu tuhaflık ve saçmalıklara direndiği, kişisel ve toplumsal hafızayı canlı tutmak için günlerini temize çekip, bugünleri hatırlayacak olanlara bıraktığı bir belge niteliği taşıyor.
Dört yılı aşkın bir süredir cezaevinde olan Çiğdem Mater’in, hapishanedeki zamanını kendini efkâra boğmak yerine, okumak ve yazmak başta olmak üzere pek çok rutinle anlam kazandırmaya çalıştığını okuyoruz kitap boyunca. Kettle ve semaverin yemek yapma işlevinden, mahpusluğun gündelik hayatıyla, “dışarıdaki” gündelik hayatın büyük resminin hemen hemen aynı olduğunu anlatan Mater, hayatı boyunca karşılaşması mümkün olmayan insanların hayat hikâyeleriyle cezaevinde karşılaşmasını, “Ne hayatlar var!” kabilinden okura sunarken, daha önce yayımlanmış ve ilk defa bu kitapta yayımlanan yazılarıyla içerisiyle dışarısı arasında “dar alanda kısa paslaşma” alanı yaratıp burada “top çeviriyor.”
Mater’in bunu yaparken kullandığı en önemli yöntem mizah. Otoritenin nefretine karşı yaşadığı absürtlükleri mizahla harmanlayan Çiğdem Mater, mizahı kullanarak kendini avutmak yerine, bu “yöntemi” kendisini parmaklıklar ardına haksız yere atanlara karşı kör göze parmak hesabı girmek için kullanıyor. Aynı zamanda yine mizah sayesinde bir “farkındalık” yaratarak ayakta gülerek kalmanın “başka bir türlü bir şey” olduğunu hatırlatıyor.

Kitabın en önemli yanlarından biri içerisiyle dışarısı arasındaki fiziksel sınırların sadece bir mekândan ibaret olmaması. Zira içerideki tutsaklıkla, dışarıda tutsak olmanın farkını ortaya koyan yazar; her iki taraftan başta memleketin, sonra tüm dünyanın geldiği noktayı değerlendirmeye alan açıyor. Böylece “özgürlük” tanımını da tekrar tartışmaya açan Mater, meselenin insan zihnini her türlü olumsuzluğa karşı diri tutmasında yattığını aktarıyor.
Çiğdem Mater, “Tuhaf, Saçma, Neyse…” ile yerli hapishane yazınına yeni bir tanıklık eklerken, geçmişte bu işin “kitabını” yazan Gramsci, Kemal Tahir, Nâzım Hikmet, Rosa Luxemburg, Oscar Wilde gibi ustaların izinden gidiyor ve hayatla kurduğu bağı koparmadan, bol bol mizahla, sadece kendisinin değil, hepimizin içinde bulunduğu, bulunabileceği an meselesi olan saçmalıkları ayan beyan ortaya döküp, “tuhaf”, “saçma” diye nitelendiriyor ve “neyse” deyip geçiyor.

Burak Soyer
Gazeteciliğe 2005 yılında Radikal Gazetesi Kültür Sanat Servisi ve Kitap Eki’nde başladı. Şimdiye kadar Milliyet, Hürriyet, Hürriyet Kitap Sanat, BirGün, BirGün Pazar, BirGünKitap, Taraf, Cumhuriyet Pazar, T24, Gazete Duvar, sendika.org, solhaber.org’a, siyaset, edebiyat, müzik, sinema, tiyatro yazıları yazdı. Halen Gazete Pencere, Bianet, Gazete İkinci Yüzyıl ve OT dergisine kültür sanat, K24, Edebiyathaber.net, Oggito, Ne Okuyorum?, Ajandakolik, Mahal Dergi, Romanoku internet sitelerine de edebiyat yazıları yazıyor. 2017 yılında ilk kitabı Zıvana Doğan Kitap etiketiyle yayımlandı. Zıvana’nın devamı olanBuji de 2019 yılında aynı yayınevinden çıktı. Son romanı Ring ise, geçtiğimiz Eylül ayında Karakarga Yayınları etiketiyle okuyucuyla buluştu. 2015 yılında Anadolu Üniversitesi Sosyoloji bölümünden mezun olan Burak Soyer, halen Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Sanat Tarihi bölümündeki eğitimine devam etmektedir.


