Hazırlayan: Sevin Bayrı
İnsanlık tarihi, sürekli bir akışın içinde ilerlerken, bir yandan da kendi yarattığı veya maruz kaldığı engellerle çevrilidir. Bu derin ikilik, edebiyatın en temel çatışma alanını oluşturur. Hazırladığımız bu özel seçki, bilinç akışı dalgalarından aşılmaz bürokratik duvarlara kadar uzanıyor. Kitaplarımız, bireyin hem kendi iç dünyasındaki karmaşık gelgitleri hem de toplumsal baskının, yalnızlığın ya da siyasi engellerin ördüğü somut ve soyut sınırları nasıl deneyimlediğini gösteriyor. Yılın son ayında hazırladığımız okuma listesi ile keyifli okumalar.
- Herman Melville – Moby Dick (1851)
Kitap, denizci İsmail’in , Pequod adlı balina gemisinin kaptanı Ahab’ın , geminin önceki yolculuğunda bacağını ısıran dev beyaz ispermeçet balinası Moby Dick’ten intikam almak için verdiği çılgınca mücadeleyi konu alır. Bazen bir balinanın peşinden giderken kendi dalgalarınla boğuşursun.
- Ernest Hemingway – Yaşlı Adam ve Deniz (1950)
Kitapta yaşlı bir balıkçının açık denizde Gulf Stream’e kapılmış olarak dev bir kılıçbalığıyla olan can yakıcı mücadelesini okuruz ama bu hikaye bize başka bir şeyleri fısıldar; yenilgiye karşı cesaret, kayba karşı şahsi başarı için dalgaları aşarsın ama kendi duvarlarına çarparsın.
- Franz Kafka – Dava (1925)
Kafka Dava’da suçu yalnızca bir eylem olarak tanımlamayıp zanlının kötü niyetiyle de ilişkilendiren ve suçtan çok suçluya odaklanan absürd bir hukuk sistemi paradigması inşa eder. Bürokratik labirentler içinde, aşılmaz sistem ve hukukun duvarlarına çarparız sürekli.
- Jean-Paul Sartre – Duvar (1964)
Kitapta karşımıza çıkan duvar, idam mahkûmunun önünde durduğu herhangi bir duvar mıdır, yoksa yaşam ile ölüm arasındaki görünmez duvar mı? Sartre’ı ilgilendiren, duvarın niteliğinden öte yokluğu karşısında bireyin neler yaşayacağıdır.
- Dostoyevski – Yeraltından Notlar (1863)
Gerçek dünyadan kendini soyutlamış bir kişinin iç çatışmalarını ve hezeyanlarını konu alan kitap, okuruna “yeraltı” diye adlandırdığı bir ruh halinden seslenen karakterin uzun, çılgınca söyleviyle başlar. Bu ahlakçı, uyumsuz, dürüst kişi hangi engellere takılır neleri aşar hepsinin izinden bu eser yüz elli yıldır okunan gerçek bir başyapıta dönüşür.
- Feride Çiçekoğlu – Uçurtmayı Vurmasınlar (1986)
Bir demir kapı kapanır, kimdir dışarıda kalan, kimin çığlığ içeride kalmıştır? Hapishane duvarları ardında bir çocuk.
– Niye uçmuyor İnci?
– Uçar bir gün…
- Yu Hua – Yaşamak (2003)
Çin’deki siyasi değişimlerin birey üzerinde kurduğu baskı ve sınırlar. Yaşamın her şeyi kapsaması gibi, Yaşamak da hayatı olduğu gibi kucaklar. Doğumları ve ölümleri, mutsuzlukları ve umutlarıyla.
- Ian McEwan – Sahilde (2007)
McEwan’ın Sahilde romanında dalgalar, iki karakterin arasında bir türlü gerçekleşemeyen yakınlığın ritmik hatırlatıcısı olarak sahile her vuruşunda bastırılmış arzuları ve konuşulmamışları yankılar.
- John Fowles – Büyücü (1965)
Mitolojik öğelere ve Shakespeare’in ünlü oyunu Fırtına’ya çeşitli göndermelerin yapıldığı hikâyede John Fowles, savaşın acımasızlığını, bir Akdeniz adasının dinginliğini, insan zihninin karmaşık yapısını, kadın-erkek ilişkisinin doğasını, Tanrı ve özgürlük kavramlarını ustaca anlatımıyla irdeliyor.
- Adalet Ağaoğlu – Ölmeye Yatmak (1973)
Kadının geleneksel toplumsal rollerle örülmüş duvarları aşma çabasıdır. Aysel’in hayatı, gençlik hayalleri ile içine sıkıştığı geleneksel, baskıcı evlilik yapısının görünmez duvarları arasında hapsolmuştur. Bu duvarlar, onun varoluşsal bunalımını derinleştirir ve kendisini tamamen yalıtılmış bir ruh haline iter, bu da intihara meyilli bir eyleme zemin hazırlar.
- Bonus Kitap Önerimiz: Benan Bilek Duvarlar Şahit (2024)
Çatı katıyla bodrum arasında sıkışıp kalan genç kızlık hayallerinin, kasaba sokaklarına kurulan setlerde aranan çocuklukların, küvette anımsanan yaşamların, toz bezinin bir silaha dönüştüğü cinnet anlarının, duvarda kanayan yaraların sessiz öyküleri.
