İşitme sistemini oluşturan bölümlerden en az birinde meydana gelen problemler sonucu ortaya çıkan işitme kaybı, yaşam kalitesini düşürüyor. Türkiye’de her bin canlı doğumun 2-3’ünde işitme kaybı tespit edilebildiğini belirten uzmanlar, son yıllarda yenidoğan işitme taramaları sayesinde bu kayıpların erken dönemde tespit edilebildiğini söyledi. Yetişkinlik döneminde ise gürültüye maruziyet, ilaç kullanımı, enfeksiyonlar ve travma gibi sebeplerle işitme kaybının kalıcı olarak ortaya çıkabileceğini kaydeden uzmanlar, arka plan gürültüsü varlığında konuşmaları anlamakta zorluk yaşama, televizyonu yüksek ses ile izleme, telefon konuşmalarında güçlük çekme gibi belirtilerin ciddiye alınması gerektiğini vurguluyor. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Odyoloji bölümü Öğretim Görevlisi Gökçe Gültekin, işitme kaybı, nedenleri ve tedavi yöntemlerine ilişkin değerlendirmede bulundu:
İşitme kaybı nedir?
İşitme sisteminin kendi içinde bölümlere ayrıldığını, bu bölümlerin en az birinde meydana gelen problemlerin “işitme kaybı” olarak ifade ediliyor. İşitmenin gerçekleşebilmesi, sistemin tamamının sağlıklı bir şekilde çalışabilmesine bağlıdır. Ses dalgaları dış ve orta kulağı geçtikten sonra iç kulakta yer alan alıcı hücreler tarafından beyinde işitme ile ilgili alanlara taşınır. İşitilen seslerin anlaşılabilmesi beyin sayesinde gerçekleşir. İşitme kaybı genetik veya doğumsal olarak görülebileceği gibi doğum sonrası geçirilen enfeksiyonlar, kullanılan bazı ilaçlar, gürültüye maruziyet gibi çevresel etkenler ile de geç başlangıçlı olarak, yaşamımızın farklı dönemlerinde ortaya çıkabiliyor.
İşitme kayıpları tedavi ve cerrahi ile düzeltilebilir mi?
İşitme sisteminde problemin ortaya çıktığı bölüme bağlı olarak isimlendirilen işitme kaybı türleri bulunuyor. Dış ve orta kulakta meydana gelen problemlerin bazıları, tedavi veya cerrahi ile düzeltilebilir. Ancak iç kulak ve sesin beyine gönderildiği yollardaki problemden kaynaklı işitme kayıplarının medikal tedavisi mümkün değildir. Bu durumda, kaybın derecesine uygun olarak seçilen işitme cihazları veya işitsel implantlar ile işitme kaybına çözüm olmak aynı zamanda rehabilite etmek hedeflenmelidir.
İşitme kaybı ne sıklıkla görülüyor? Doğuştan gelen kayıplar tedavi edilebilir mi?
Doğuştan gelen işitme kayıplarının genellikle iç kulak ve sesin beyine gönderildiği yollardaki problemden kaynaklanıyor ve medikal tedavisinin mümkün görünmüyor. Ancak yenidoğan işitme taramaları sayesinde bu kayıplar erken dönemde tespit edilebilmektedir. Ülkemizde 2004 yılından itibaren Ulusal Yenidoğan İşitme Tarama Programı kapsamında her yenidoğanın, işitme kaybı açısından risk taşıyıp taşımadığı belirlenebilir. Risk taşıyan yenidoğanlar ise ileri tetkiklerin yapılması için Odyoloji kliniklerine yönlendirilebilir. Türkiye’de her 1000 canlı doğumun 2-3’ünde işitme kaybı tespit edilmektedir.
İşitme kayıpları çocuğun gelişimini olumsuz etkiliyor mu? Ne yapmak gerekir?
Erken çocukluk döneminde işitme kaybı, dil, konuşma, akademik, sosyal ve duygusal gelişimi olumsuz etkiliyor. Dolayısıyla işitme kayıplı bir çocuğun erken dönemde cihaz kullanımını sağlamak ve rehabilite etmek, onu sağlıklı işiten akranlarından fark edilemez hale getirir. Özellikle erken çocukluk ve çocukluk döneminde görülen orta kulak iltihabı ile gelen vakaların medikal ya da gerekli ise cerrahi müdahaleler ile işitme kaybının düzeltilebiliyor. Ancak müdahalede geç kalınırsa ya da iltihap kronik hale gelirse, dil ve konuşma gelişimi başta olmak üzere işitme kaybının diğer gelişim alanlarında etkisi belirgin hale gelir.”
Gürültü işitme kaybına yol açabilir mi?
Yetişkinlik döneminde gürültüye maruziyet, ilaç kullanımı, enfeksiyonlar ve travma gibi sebeplerle işitme kaybının kalıcı olarak ortaya çıkabilir. Bu örneklerin yanı sıra yaşlanmaya işitme kayıpları da kademeli olarak işitme kaybının ilerlemesine sebep oluyor. Bu gibi durumlarda özellikle günlük yaşamdaki konuşmaların anlaşılabilmesi ve kişilerin iletişim ihtiyaçlarını devam ettirebilmesi için işitme cihazlarının uygulanması gereklidir. İşitme cihazlarının yeterli faydayı sağlayamadığı durumlarda, hastanın da anatomik ve fizyoloji süreçleri uygun ise koklear implant (biyonik kulak) cerrahisi düşünülebilir.” D
İŞİTME KAYBINI ÖNLEMEK İÇİN BU TAVSİYELERE DİKKAT!
Öğretim Görevlisi Gökçe Gültekin, işitme kaybını önlemek ya da engellemek için tavsiyelerini şöyle sıraladı:
- İşitme kaybını önlemenin en iyi yollarından biri aşırı gürültüye maruz kalmaktan kaçınmaktır. İş ortamındaki gürültü düzeyine göre tıkaçlar ya da özel olarak tasarlanmış, üretilmiş kulak koruyucularının kullanılması işitmenin korunması konusunda yarar sağlayacaktır.
- İşitme sistemine yan etkisi olan ilaçlardan kaçınmak da başka bir koruma yöntemidir.
- Tekrarlayan kulak enfeksiyonları, işitmenin düzenli bir şekilde değerlendirilmesini gerektirmektedir.
- Kafa travmasını önlemek için tedbirler almak da işitme kaybından korunmanın bir başka yoludur.
BU BELİRTİLERE DİKKAT!
Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Odyoloji bölümü Öğretim Görevlisi Gökçe Gültekin, işitme kaybının belirtilerine de dikkat çekerek aşağıdaki belirtilerin görülmesi halinde mutlaka uzmana başvurulması gerektiğini söyledi:
– Kişilerde arka plan gürültüsü varlığında konuşmaları anlamakta zorluk yaşama,
– Televizyonu yüksek ses ile izleme,
– Telefon konuşmalarında güçlük çekme,
– Dudak okumadan söylenenleri anlamada güçlük çekme.
