REED VAN DYK’IN KEFARET FİLMİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME
Emel Seçen
Reed Van Dyk’ın yazıp yönettiği “Kefaret” (Atonement), 2003’te Bağdat’ta bir ABD deniz piyadesinin verdiği kararın Iraklı bir ailenin hayatında açtığı yarayı ve yıllar sonra gelen yüzleşme arayışını anlatıyor. The New Yorker’da yayımlanan bir yazıdan uyarlanan filmde Hiam Abbass, Kenneth Branagh ve Boyd Holbrook başrolleri paylaşırken savaşın kalıcı etkileri, pişmanlık ve bağışlama üzerinden ele alınıyor. İstanbul’da Filmekimi kapsamında izleyiciyle buluşan film 16 Ekim 2026’da vizyona giriyor.
Yıl 2003.
Anlatılanlar gerçek ve gerçek olmaya devam ediyor.
Toronto ve Cannes film festivallerindeki gösterimlerinin ardından ülkemizde Başka Sinema tarafından gösterime sunulan “Kefaret” filmi, savaşın mecbur olmadıkça cinayet olduğunun altını bir kez daha çiziyor. Film, tıpkı Tayland’ın Oscar temsilcisi “Cennete Dokuz Tapınak” gibi, Cannes’da Yönetmenlerin On Beş Günü seçkisinde yer aldı.
Bu öyle bir film ki bir annenin aile fertlerini kaybetmesinin ıstırabı tarif edilemezken yaşam hakkı olan her canlının arafta kalma hâli de sessizce haykırıyor. Dökülemeyen ama izleyicide için için akan gözyaşlarının ruha yansıması gerçek.
Amerika ve Irak… O zamanlar The New York Times, sonrasında The New Yorker’da haber yapan gazetecinin orta yolu bulmaya çalışması, aynı zamanda gazetecilik mesleğinin ilkelerini, en ufacık bir haberde bile dürüstlük ve tarafsızlığı gözetmesi, kendi özel hayatından örneklerle de sunuluyor.
Bağdat’ta, bombaların düştüğü şehirde yaptığı bir röportajdan doğan makale, filmin sürükleyici unsuru. Savaştan sonra bile bir yerlerde, insanların içinde devam eden savaşa merhem olmaya çalışıyor.
Bununla birlikte, elbette çok değerli oyuncular da filmin olmazsa olmazı hâline geliyor. Kimdir bu aktör ve aktrisler? Başta Hiam Abbass yahut Hiyam Abbas. Çok beğenirim.
En son kendisini “Only Rebels Win” (2026) filminde yine farkındalıklı oyunculuğuyla izlemiştim. Yaşlı ve fakir bir dul kadını oynadığı film, Lübnan’ın Beyrut kentinde belgesiz genç bir Sudanlı mülteci işçiyle tanışıp aşk yaşamasını konu alıyor. Yaş farkı olan bir ilişki…
Filistinli olup 80’lerde Fransız vatandaşı olan oyuncu, bence mimikleri ve performansıyla, sözsüz, “gözleri ve hareketleri” ile üstün bir oyunculuk sergilemekte. Onu izlerken hep birkaç kadın oyuncu gelir aklıma. Hemen paylaşayım; İrini Papas… 2022 yılında kaybetmiştik. “Carmen” ve “Çağrı” filmleri hemen gözünüzün önüne getirecektir. Bizde Fatma Girik… Onu da 2022 yılında kaybettik.
Hepsi duruşlarıyla, sözsüz bile dertlerini kolaylıkla ve de ustaca ifade edebilen kadın oyuncular.
Steven Spielberg’in “Münih” (2005) filminin çekimleri sırasında Abbass, üç ay boyunca İsrailli ve Filistinli oyuncularla bir otelde kaldığını, bu sürede iki tarafın birbirine yakınlaşmasına yardımcı olan birçok görüşme yaptıklarını anlatıyor. Abbass, 2006’da verdiği bir röportajda, İsrail millî takımının rehin alındığı ilk sahnede Arap oyuncuların İsrailli oyunculara sert davranmakta ne kadar zorlandıklarını hâlâ hatırladığını söylüyor.
“Kefaret” filminde ise kız kardeşinin evinde ailecek otururken bombalanan şehirlerinde kendi evlerine doğru yola çıkıyorlar. Ve her şeyin değişeceği Bağdat’taki kavşak… İki oğlu ve eşi hayatını kaybederken aileden yaralananlar da oluyor. Abbass’ın bir anne olarak gösterdiği performans ve yaşanan süreç, insanın tüylerini diken diken etmeye yetiyor.
Ve kavşağın diğer tarafında ise henüz liseden yeni mezun olmuş, deniz piyadesi olarak kendilerine ne gösterildiyse onu uygulamak mecburiyetinde olan askerler…
Film, savaşın öncesini ve sonrasını adeta keskin bir bıçakla ayırarak izleyiciyi sarsmaya geliyor. 16 Ekim 2026 tarihinde vizyona girecek. Filmin uzunluğu 118 dakika. Yönetmeni Reed Van Dyk.
Hiam Abbass’a eşlik edenler Kenneth Branagh ve Boyd Holbrook. Branagh, o usta gazeteciyi “Mesleğim her şeyin önünde gelir.” diyen bir performansla canlandırıyor.
Filmin sözü:
“Bir kurşun atıldı mı sadece tek tarafı vurmaz! Tesiri karşılıklıdır.”
Ve buna rağmen düşmanı kabul etmek mümkün müdür?
İşte burada annenin şu etkileyici sözü:
“Düşmanın sana geldiğinde ona ikramda bulun. Hatasını anlasın.”
FİLMİN KÜNYESİ
Film: Kefaret
Özgün adı: Atonement
Yönetmen ve senarist: Reed Van Dyk
Oyuncular: Boyd Holbrook, Kenneth Branagh, Hiam Abbass, Gheed, Majd Eid, Gratiela Brancusi
Yapım yılı ve ülkesi: 2026, ABD
Tür: Dram, savaş
Süre: 118 dakika
Dil: İngilizce, Arapça
Türkiye vizyon tarihi: 16 Ekim 2026
Türkiye dağıtımcısı: Başka Sinema
