Asırlar boyunca egzersizin insan sağlığı üzerine faydalı olduğu biliniyor. Yaklaşık 200 yıldır bilinen pulmoner rehabilitasyon ya da diğer adıyla solunum terapisi, modern anlamda yaklaşık 30 yıldır uygulanıyor. Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği (TÜSAD), bu yıl 14-20 Mart arasına denk gelen “Pulmoner Rehabilitasyon Haftası”nda, kronik solunum hastalıklarının ve akciğer kanserinin yanı sıra COVID-19 enfeksiyonu sonrasında bu tedavi yönteminin önemine dikkat çekti. Biz de bu vesileyle TÜSAD Pulmoner Rehabilitasyon Çalışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Gazi Gülbaş’a, sorularımızı yönelttik. Gülbaş, yaşam kalitesini artıran bu “kişiye özel tedavi yöntemi”nden daha çok hastanın yararlanması gerektiğini, bunun için de pulmoner rehabilitasyon ünitelerinin sayısının artırılması gerektiğini vurguladı.
EZGİ AKTAŞ
YAŞAM KALİTESİNİ ARTIRIYOR?
- Hocam öncelikle pulmoner rehabilitasyor ne fayda sağlıyor? Bu tedavi neyi amaçlıyor?
Bu tedavi yöntemindeki temel amacımız; pulmoner rehabilitasyonla kronik solunum problemi olan hastalarda günlük yaşam aktivitelerindeki kısıtlılığın azaltılması ve fonksiyonel kapasitenin mümkün olan en yüksek seviyeye çıkartılarak bireyin kendine yeter hale getirilmesidir.
KİŞİYE ÖZEL BİR YÖNTEM
- Pulmoner rehabilitasyon nasıl bir yöntemdir? Neleri içeriyor? Ne fayda sağlıyor?
Pulmoner rehabilitasyon; göğüs hastalıkları, fizik tedavi, psikolojik danışmanlık ve beslenme gibi farklı bölümlerin iş birliği ile hazırlanan kişiye özel tedavi yaklaşımıdır. Başarılı bir pulmoner rehabilitasyon programı sadece egzersiz çalışması ile sınırlı değildir. Bu program aynı zamanda sigarayı bırakma, dengeli beslenme, ilaç ve ilaç dışı tedavi önerilerini de içerir. Program bittikten sonra da hastanın egzersizlerine devam etmesi amaçlanır. Hasta değerlendirmesini takiben bireye göre belirlenen egzersiz programı ile nefes darlığı ve fiziksel aktivitede azalma kısır döngüsünün kırılması sağlanır. Pulmoner rehabilitasyonun çok sayıda faydasının yanı sıra tedavi maliyetlerini de azaltıyor.
- Bu tedavi yöntemi hangi hastalıkları ilgilendiriyor?
Özellikle KOAH, astım, bronşiektazi gibi kronik akciğer hastalıklarının yanı sıra, göğüs duvarı ve kas-iskelet sistemini etkileyen hastalıklarda pulmoner rehabilitasyonun faydasının ve etkinliğinin kanıtlanmış durumda. Bu uygulamanın faydalarını şöyle özetlemek mümkün:
Kronik solunum yetersizliği – Kronik solunum yetersizliği olan hastaların uygun ilaç tedavisi alsalar da şiddetli nefes darlığı ve egzersiz kapasitesinde ciddi kısıtlanma yaşayabilirler. Bu durum hastanın yaşam kalitesinin bozulmasına ve sosyal yaşamdan mahrum kalmasına sebep olur. Kronik solunum yetersizliği aynı zamanda hastanın tedaviye uyumunu da olumsuz etkiler. Bu nedenle kişiye özel pulmoner rehabilitasyon programları uygulanmalı.”
Kanser ve nakil tedavisi– Akciğer kanseri ve akciğer nakli ameliyatlarının öncesi ve sonrasında yapılan pulmoner rehabilitasyonu uygulamalarının ameliyatların başarısını artırıyor ve yan etkileri azaltıyor.
COVID-19 sonrasında etkili – Son iki yılda dünyayı etkisi altına alan COVID-19 hastalığı sonrasında da bu tedavi yöntemine başvuruluyor. Özellikle uzun süre hastanede ya da yoğun bakımda yatan hastalarda da pulmoner rehabilitasyon programına ihtiyaç duyuluyor.
ÜNİTE VE PERSONEL SAYISI ARTIRILMALI
Derneğimiz TÜSAD’ın sloganı “Tükenmeyen nefesle…” Biz de pulmoner rehabilitasyonun yaygınlaşması için şöyle diyoruz: “Tükenmeyen nefes için solunum kaslarının aktif ve zinde olması çok önemli. Sağlıklı bireylerin aktif yaşam sürmesini, düzenli yürüyüş ve spor yapmasını öneriyoruz.” Kronik solunum yetersizliği tanısı alan hastaların ise daha aktif bir yaşam sürmesi için teşvik edilmesi gerekiyor. Bu hastaların pulmoner rehabilitasyon tedavisi açısından değerlendirilmesi çok önemli. Bunun için Türkiye’de son derece az olan pulmoner rehabilitasyon ünitelerinin sayısının ve donanımının artırılmasının çok önemli. Bunun yanı sıra nitelikli personel ile daha fazla hastaya ihtiyacı olan pulmoner rehabilitasyon programı sunulmalı.
