Burak Soyer
Nobel Edebiyat Ödüllü tarihçi Theodor Mommsen’in yazdığı, “Roma Tarihi: Askeri Monarşinin Doğuşu”, Sulla’nın yeni yönetimiyle birlikte Roma İmparatorluğu’ndaki çöküşleri, yükselişleri, iç hesaplaşmaları hiçbir detayı öne çıkarmadan inceliyor. “Roma Tarihi”serisinin beşinci cildi olan kitap, aynı zamanda siyaset dışı konulara da eğilerek, Roma’nın sosyokültürel yapısını da ortaya koyuyor ve böylelikle imparatorluğun tüm damarlarını görünür kılıyor.
Tarih yazımı, o meşhur sözü gibi “tarihçilere bırakılmayacak kadar ciddi” bir konudur çünkü tarihi devletler yazar buna da “resmî tarih” denir. Bu “tarih”, farklı kaynaklardan farklıdır zira devletler, bugünlerine ve geleceklerine “parlak” bir geçmiş bırakmak isterler. Topraklarını genişletmek, daha da zenginleşmek, şu anda hâli hazırda yaşadığımız adı konulmamış savaşın daha ilkel aletler kullanılarak milyonlarca insanın kılıçtan geçirilmesi bir soykırım değil, tüm dünyaya hükmeden bir kahramanlık şeklinde sunulur örneğin. Altın yaldızlı tahtlarla donattıkları saraylarında şarabın en kıyağını içip, etin en iyisini yiyip, onlarca kadın ve erkekle zevk-i sefa içinde yaşayıp, donsuz gezip kuru ekmeğe talip eden halkına hem somut hem de soyut anlamda “krallık” taslayanlar, çoğu zaman tarih kitaplarında “deha” olarak anılır. Ülkelerinin girdiği herhangi bir savaşı kazanan komutanların esamisi okunmaz. Ama krallar, padişahlar hep yaşar.
Bu resmî yazımı kıranlar da var elbette. Dünyanın görüp göreceği en tarafsız ve gerçekçi tarihçisi Christian Matthias Theodor Mommsen gibi. 1817 yılında doğan ve 1903 yılında yaşamını yitiren Mommsen’in, 1854’le 1856 yılında yazdığı “Roma Tarihi”, sadece meraklılarının değil, geniş çapta okur kitlesine ulaşan, günümüzde de güncelliğini çalışana devasa bir yapıttır. Mommsen bu eseriyle 1902 yılında, “Tarihsel yazma sanatının yaşayan en büyük ustası” diye nitelendirilip Nobel Edebiyat Ödülü’nü almıştır.
Türkçede tamamı Say Yayınları’ndan çıkan “Roma Tarihi”nin beşinci cildi olan “Roma Tarihi: Askeri Monarşinin Kuruluşu” da kısa süre önce yine aynı yayınevinden Mehmet Ali Erbak çevirisiyle yayımlandı. Bu eserde Mommsen, Roma’daki askeri monarşinin kuruluşuna, bu yönetim altındaki Roma’da olup bitenlere, yine kendi perspektifiyle yaklaşarak okura geniş bir pencereden okuma alanı açıyor.
Roma’nın tarihinde bir dönüm noktası olan askeri monarşi döneminde yaşanan değişimleri ele alıyor. Oligarşinin çöküşüyle birlikte başlayan Pompeius’un hükümdarlığı, parti içi dinamikleri inceleyen kitapta, Pompeius’un Doğu’yla ilgili politikaları geniş yer tutarken, onun istifasından sonra yaşanan taht kavgalarına yer vererek Batı’nın teslimiyetine ve Sezar’la yapılan kondominyuma neden olan süreç üzerinde göz gezdiriyor. Crassus’un ölümüyle birlikte dağılan konominyuma, eski cumhuriyet ve yeni monarşi arasındaki farklara, bu farklılıklar arasında dinin, edebiyatın, sanatın, eğitimin nasıl bir yerde konumlandığına değinerek Roma’nın son hâlinin bir panoramasını çizen eser, böylelikle bir dönemin de eksik parçasını tamamlamış oluyor.
Theodor Mommsen, “Roma Tarihi: Askeri Monarşinin Doğuşu”nda, Sulla’nın yeni yönetimiyle birlikte Roma İmparatorluğu’ndaki çöküşleri, yükselişleri, iç hesaplaşmaları hiçbir detayı öne çıkarmadan incelerken, aynı zamanda siyaset dışı konulara da eğilerek, Roma’nın sosyokültürel yapısını da ortaya koyuyor ve böylelikle imparatorluğun tüm damarlarını görünür kılıyor.
Burak Soyer
Gazeteciliğe 2005 yılında Radikal Gazetesi Kültür Sanat Servisi ve Kitap Eki’nde başladı. Şimdiye kadar Milliyet, Hürriyet, Hürriyet Kitap Sanat, BirGün, BirGün Pazar, BirGünKitap, Taraf, Cumhuriyet Pazar, T24, Gazete Duvar, sendika.org, solhaber.org’a, siyaset, edebiyat, müzik, sinema, tiyatro yazıları yazdı. Halen Gazete Pencere, Bianet, Gazete İkinci Yüzyıl ve OT dergisine kültür sanat, K24, Edebiyathaber.net, Oggito, Ne Okuyorum?, Ajandakolik, Mahal Dergi, Romanoku internet sitelerine de edebiyat yazıları yazıyor. 2017 yılında ilk kitabı Zıvana Doğan Kitap etiketiyle yayımlandı. Zıvana’nın devamı olanBuji de 2019 yılında aynı yayınevinden çıktı. Son romanı Ring ise, geçtiğimiz Eylül ayında Karakarga Yayınları etiketiyle okuyucuyla buluştu. 2015 yılında Anadolu Üniversitesi Sosyoloji bölümünden mezun olan Burak Soyer, halen Çanakkale 18 Mart Üniversitesi Sanat Tarihi bölümündeki eğitimine devam etmektedir.
